De XYZ-analyse verdeelt je producten op de voorspelbaarheid van hun vraag. Waar de ABC-analyse kijkt naar hoeveel omzet een product oplevert, kijkt de XYZ-analyse naar hoe stabiel of grillig de verkoop verloopt. Dat helpt je bepalen welke producten je makkelijk kunt plannen en welke om een ruimere buffer vragen.
Hoe de voorspelbaarheid wordt bepaald
MrStock berekent per product de spreiding van de vraag over de maanden in de gekozen periode, uitgedrukt als variabiliteit (de variatiecoëfficiënt: de standaardafwijking gedeeld door het gemiddelde). Een lage variabiliteit betekent een stabiele, goed te voorspellen vraag; een hoge variabiliteit betekent pieken en dalen. Maanden zonder verkoop tellen als nul, zodat sporadische verkopers zichtbaar worden.
De klassen
X (stabiele vraag): variabiliteit tot en met 0,5. Constante, goed voorspelbare verkoop.
Y (wisselende vraag): variabiliteit tussen 0,5 en 1,0. Wisselend, bijvoorbeeld door seizoen of acties.
Z (sporadische vraag): variabiliteit boven 1,0. Onregelmatig, moeilijk te voorspellen.
Anders dan bij ABC staat de klasse van een product los van de andere producten: hij hangt alleen af van het eigen verkooppatroon.
Het rapport lezen
Open Rapporten › XYZ-analyse. Je ziet onder meer:
Producten op voorspelbaarheid: de producten gerangschikt van meest naar minst voorspelbaar, met het aantal verkocht, de variabiliteit en de toegekende klasse.
Producten per klasse en Vraag per klasse: hoe je assortiment en de totale vraag zich verdelen over X, Y en Z.
Filter op XYZ-klasse om bijvoorbeeld alleen je Z-producten te bekijken, en stel de periode in.
De XYZ-badge op producten
Elk product krijgt een XYZ-badge (Stabiel, Wisselend of Sporadisch) die 's nachts wordt bijgewerkt. Zo zie je ook op de productpagina meteen hoe voorspelbaar de vraag is. In het productenrapport kun je op XYZ-klasse filteren.
Zo gebruik je de analyse
X-producten kun je strak plannen met kleinere buffers, omdat de vraag stabiel is.
Z-producten vragen om voorzichtigheid: houd een ruimere veiligheidsvoorraad aan of koop pas in op order, omdat de vraag onvoorspelbaar is.
Combineer met de ABC-analyse: een AX-product (veel omzet, stabiele vraag) beheer je heel anders dan een CZ-product (weinig omzet, grillige vraag).
Veelgestelde vragen
Wat betekent een hoge variabiliteit precies? Dat de verkoop sterk schommelt ten opzichte van het gemiddelde. Een product dat in pieken verkoopt, scoort hoog (richting Z); een product dat elke maand ongeveer gelijk verkoopt, scoort laag (X).
Waarom staat een goed verkopend product in klasse Z? XYZ kijkt naar het patroon, niet naar het volume. Een product dat veel maar heel onregelmatig verkoopt, kan alsnog Z zijn. Combineer daarom met de ABC-analyse voor het volledige beeld.